Η ΙΕΡΗ ΓΚΟΡΤΣΙΑ ΣΤΟΝ ΚΑΜΠΟ ΤΟΥ ΖΕΡΒΑΤΙΟΥ ΠΟΥ ΠΡΟΣΦΕΡΕ ΔΡΟΣΙΑ ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΚΟΣΜΑ ΚΑΙ ΕΛΑΒΕ ΤΗΝ ΕΥΛΟΓΙΑ ΤΟΥ.
Αγιογραφία του Αγίου Κοσμά κάτω από την Ιερή Γκορτσιά του Ζερβατιού
Δημιουργία και αφιέρωση του Χρήστου Γιάννη (18.8.2025), εμπνευσμένη από την αυθεντική φωτογραφία της Ιερής Γκορτσιάς (13.8.2013).
Η Γκορτσιά αυτή, ζωντανός μάρτυρας του χρόνου, κρατάει μέσα στα φύλλα της την ανάσα του Αγίου. Εκεί, μία καυτή καλοκαιρινή μέρα, πιθανόν του 1777, ο Άγιος Κοσμάς στάθηκε κάτω από τον ίσκιο της, βρήκε δροσιά, ξεκούραση, κι άφησε πάνω στον τόπο την ευλογία του, που παραμένει αναλλοίωτη ως σήμερα.
_________________________________
Η εικόνα ανασύρει από τη λήθη τη μνήμη της πορείας του Αγίου Κοσμά, και σε μία από τις περιοδείες του στη Δρόπολη, το 1775, το 1777 ή το 1779, (πιθανότερο το 1777), καθώς διάβαινε από τους Βουλιαράτες προς τον ναό της Παναγίας Γενεσίου της Θεοτόκου στην Επισκοπή, κάτω στον κάμπο του Ζερβατιού και από την ανυπόφορη ζέστη, λίγο πριν φτάσει στο ποτάμι, κοντοστάθηκε κάτω από τη σκιά μιας μεγάλης γκορτσιάς για να δροσιστεί, να αναπαυθεί και να γευτεί τη δροσιά της· με την ευχή του η γκορτσιά κατέστη ευλογημένο δέντρο, αιώνιο σημάδι μνήμης, κληροδοτημένο στις γενιές που θα ακολουθούσαν.
Ιδέα & Επεξεργασία: Χρήστος Γιάννης
Η αρχική ιδέα και η σύνθεση πραγματοποιήθηκαν από τον Χρήστο Γιάννη, με επεξεργασία στο Photoshop, πάνω στη φωτογραφία της γκορτσιάς που αποτύπωσε ο φακός του Photogli (Χρήστος Γιάννης) στις 13 Απριλίου 2008.
Ημερομηνία δημιουργίας: 18 Αυγούστου 2025
_____________________________________________

Στον κάμπο του Ζερβατίου, πριν ακόμα περάσει ο Άγιος Κοσμάς, ανάμεσα σε
βαλανιδιές, γκορτσιές και άλλα καμπίσια δέντρα που ο κάμπος της Δρόπολης είχε
τότε με αφθονία παντού σε κάθε χωράφι της, είχε φυτρώσει και μεγαλώσει και αυτή
η γκορτσιά που οι ντόπιοι την θεωρούν ιερή.
Λένε πως μια καυτή καλοκαιρινή μέρα, πιθανώς το 1777,
καθώς ο Άγιος Κοσμάς από το Βουλιαράτι κατευθυνόταν προς την Παναγία Γενέσιο της Θεοτόκου της Επισκοπής, η γκορτσιά του προσέφερε δροσιά.
Η ευλογία του, όπως πιστεύουν, εξακολουθεί να ξεκουράζει
όποιον πλησιάζει.
Από τότε, η γκορτσιά έγινε σημείο σεβασμού και λατρείας.
Κανείς δεν τολμά να την πειράξει.
Κατά τη διάρκεια των χρόνων, όταν το κράτος ετοιμαζόταν να μετατραπεί σε άθεο, οι κομματικές αρχές έδωσαν εντολή να ξεριζωθούν όλα τα δέντρα του κάμπου, για να ανοίξουν νέα γής, ανάμεσά τους έδωσαν εντολή να ξεριζόσουν και την γκορτσιά που ο κόσμος τιμούσε ως ιερή.
Το πρώτο τρακτέρ που προσπάθησε να την αφαιρέσει χάλασε
μυστηριωδώς, ενώ όταν ξαναπροσπάθησαν με τσεκούρι, τραυματίστηκε ένας εργάτης.
Αναγκάστηκαν έτσι να υποχωρήσουν και από τότε κανείς δεν τόλμησε να τη βλάψει.
Ο ίδιος σεβασμός διατηρήθηκε και από τους τρακτερίστες τη
δεκαετία του 1970, όταν άνοιγαν τα κανάλια για τα αποξηραντικά έργα στον κάμπο
της Δροπόλης.
Παρά τις πιέσεις και τις διαταγές των ανωτέρων να εφαρμοστεί
το σχέδιο του τοπογράφου, οι τρακτερίστες παρέκαμψαν την ευθεία της γκορτσιάς μερικά μέτρα και η παράκαμψη αυτή φαίνεται ακόμη, καθώς ο δρόμος και το κανάλι γύρισαν γύρω από
το δέντρο, σε ένδειξη σεβασμού στην ιερή γκορτσιά που κανείς απλός πολίτης δεν
τόλμησε να αγγίξει, ανεξαρτήτως διαταγών.
Ο Βαγγέλης Κούρας, τρακτερίστας από την Επισκοπή της Μαύρης Ρίζας, ομολογεί πως η γκορτσιά δεν πειράχτηκε ούτε όταν σχεδιάζονταν τα χωράφια του συνεταιρισμού
και τα κανάλια αποξήρανσης που τα διαχώριζαν.
Το ίδιο συνέβη και στα θέμελα της εκκλησίας στη Ρεβανής πάνω
από τη Νεπράβιστα, όπου και πάλι οι τρακτερίστες δεν συμμορφώθηκαν με τις
διαταγές των στελεχών του κόμματος που τους διέταζαν να χαλάσουν τα ευρήματα
της παλιάς εκκλησίας και έτσι χάριν τους σώθηκαν τα απομεινάρια ενός παλιού
ξεχασμένου χωριού, των λόγων εξαφάνισης του οποίου δεν γνωρίζουμε ακόμα.
Την δεκαετία του 1970, όταν το κράτος αποφάσισε να εκτελέσει
εκσκαφές στον ποταμό Ξεριά για να εξασφαλίσει νερό για τα χωράφια,
κατασκευάστηκε και η γέφυρα που ο τοπογράφος είχε σχεδιάσει το δρόμο να πεφτει
πάνω στην ευθεία της γκορτσιάς, ένας δρόμος που θα περνούσε εκεί αναγκαστικά
για να διευκολύνεται η διέλευση των μηχανοκίνητων του συνεταιρισμού προς τα
χωράφια του κάμπου και προς απέναντι στα χωριά της Ρίζας.
Παρατηρώντας προσεκτικά τη φωτογραφία, κάτω από τη γκορτσιά,
εντόπισα μια μικρή επιγραφή.
Μετά από μεγέθυνση και λεπτομερή εξέταση, διαπίστωσα ότι
δεν πρόκειται για παλιά αφιέρωση στο δέντρο, αλλά για μια επιγραφή γραμμένη
πάνω σε μια πλάκα από τσιμέντο, κατέληξα ότι οι μάστορες που εργάζονταν εκεί
για την κατασκευή της γέφυρας του καναλιού, που μετέφερε νερό από τον ποταμό
Ξεριά μέχρι τον κάμπο της Δρόπολης, σχεδόν αθέατα, χρησιμοποίησαν το περίσσευμα
του τσιμέντου και έφτιαξαν την επιγραφή αυτή με σταυρό πάνω σε μια τσιμεντένια
πλάκα.
Παρά το γεγονός ότι εκείνη την εποχή η θρησκεία απαγορευόταν
και η έκφρασή της τιμωρούνταν, τόλμησαν να χαράξουν πάνω στην πλάκα έναν σταυρό
και να την αφήσουν κάτω από τη γκορτσιά, ως σύμβολο πίστης και σεβασμού
Η πλάκα δεν αποτέλεσε ποτέ επίσημη καταγραφή. Ήταν μάλλον μια σεμνή πράξη αναγνώρισης της ιερότητας του δέντρου από τους ίδιους τους μαστόρους, που χάραξαν επάνω της έναν σταυρό ως ένδειξη πίστης και σεβασμού προς τον Άγιο Κοσμά, που σύμφωνα με την παράδοση, το δέντρο αυτό είχε ευλογηθεί από τον ίδιο τον Άγιο, όταν μια καυτή καλοκαιρινή μέρα του πρόσφερε τη δροσιά του.
Δεν γνωρίζω αν η επιγραφή υπάρχει ακόμη σήμερα, ως ζωντανό
στοιχείο της πίστης των ανθρώπων που αψήφησαν τον φόβο και την απαγόρευση.
Ακόμα κι αν το ίδιο το γεγονός αν τυχών έχει χαθεί στον χρόνο, η φωτογραφία που αποτύπωσε ο φακός του Photogli στις 13 Απριλίου 2013, αναδύεται ως ζωντανό τεκμήριο μιας εποχής. Μαρτυρά τη δεκαετία του 1970, τότε που οι πιστοί, περιφρονώντας τον κίνδυνο, ύψωναν το φως της πίστης τους μέσα σε ένα άθεο καθεστώς, όπου η θρησκεία δεν τιμούνταν αλλά τιμωρούνταν από τον νόμο.
Έτσι, η ιερή γκορτσιά σώθηκε μέσα στους αιώνες,
προστατευμένη από την πίστη και τον σεβασμό των ανθρώπων που γνώριζαν την
ιστορία της.
Για τους κατοίκους της περιοχής, είναι σύμβολο ευημερίας και
προστασίας, φύλακας του τόπου και μάρτυρας μιας ζωντανής παράδοσης που συνδέει
την πίστη, το θείο και τη λαϊκή σοφία.
Κανείς δεν τολμά να βάλει χέρι πάνω της.
Είναι η ζωντανή ανάμνηση των θαυμάτων και των διηγήσεων που
έχουν περάσει από γενιά σε γενιά.
Πότε πέρασε ο Άγιος Κοσμάς από την περιοχή της Δερόπολης;
Αναλυτικότερα:
Το 1775 θεωρείται ότι επισκέφτηκε τη Δερόπολη, με διαδρομές προς τη Μονή Πέπελης και το χωριό Βόδριστα Filip JovanisHimara.gr.
Το 1777 ήταν μια από τις κορυφαίες χρονιές των περιοδειών του: πέρασε από χωριά όπως οι Μπουλιαράτες (όπου υπάρχει εικόνισμα με χρονολογία 1777), Ζερβάτες, και άλλα, αφήνοντας σημάδια όπως εικόνισματα και δέντρα μνήμης (π.χ. “γκορτσιά”) Himara.grFilip Jovanis.
Το 1779 τον βρίσκουμε ξανά στη Δερόπολη, πάλι σε συνδέσεις με τη Μονή Πέπελης και τη Βόδριστα, ενώ συνέχισε προς Δρυάνου και Δρόβιανη Filip JovanisHimara.gr.
Τιμές και τοπικές αναφορές:
Χρήστος Γιάννης
13.4.2013
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου